صيد كردن حرام و كعبه در ميان مسجد الحرام است و صحن او مطاف طوايف امم و طواف‌كاه بنىآدم است در عهد رسول ص خدا پنج سال بعد از بعثت قوم قريش خانهء كعبه را عمارت كردند از درختانى كه نجاشى پادشاه حبش جهة كليسياى انطاكيه از راه دريا بشام فرستاده بود و حقتعالى آن كشتى را غرق ساخت و آن چوبها را بجدّه انداخت و اهل مكّه به رخصت نجاشى بردند و خانه كعبه را مسقف كردند و چهار قايم در زير آن وضع نمودند و رسول ص خدا بدست مبارك خود بتراضى قريش حجر الاسود را بيرون خانه در ركن عراقى نشاند بر بلندى يك قامت تا دست بر آن توان ماليد و آن ركن شرقى است و مقام ابراهيم ع و زمزم نزديك اوست و ركنى كه مايل بشمال است ركن شامى است و ركنى كه مايل بغربى است ركن حبشى است و آنكه جنوبى است ركن يمانى است و در مصراعى بر آن خانه نشانده‌اند و روى آن در را از آهوان نقره كه در چاه زمزم يافته بودند نقره كرفتند و در زمان عبد اللّه بن زبير چون بنى اميّه ديوار كعبه را بسنك منجنيق خراب كرده بودند آن را عمارت نموده و خانه را دو در كردانيد و حجر الاسود را كه در اندرون خانه نشانيد و كفت چون رسول ص خدا فرموده كه حجر الاسود از خانه كعبه است بايد كه در اندرون خانه باشد بعد از عبد اللّه حجاج بن يوسف وضع عمارت را باطل كرد و حجر الاسود را بيرون آورد چنان كه رسول خدا نشانده بود جاى داد و خانه را مثل صورت اوّل نهاد و يك در ساخت و طول آن خانه بيست و چهار زرع و عرض آن بيست و سه زرع و سطح خانه بقلع اندوده و ناودان او از طلاست اوّل كسى كه آن خانه را جامه پوشانيد تبع بن اسعد حميرى بود و او معاصر بهرام كور بود و از خواص آن خانه است كه هيچ مرغى بر بالاى آن خانه پرواز نتواند كرد و نتواند نشست چون عبد الملك بن مروان لواى اقتدار برافراخت در آن مسجد عمارت عالى و محكم ساخت و ستونهاى يكپارچه از سنك رخام از ولايت شام بدان مقام نقل كرده مسجد را مسقّف نمود و منصور عبّاسى مسجد و طواف‌كاه را بزرك‌تر كردانيد و پسرش بر آن افزوده بكمال رسانيد اكنون بر آن قرار است و در حوالى آن تكاياى چند و خوانق دل‌پسند است و كوه صفا به سمت مشرق مسجد الحرام است كويند صفا و مروه نام مردى و زنى بوده و در ايّام جاهليت در خانهء كعبه زنا نموده و حقتعالى ايشان را سنك كرده و اهل مكّه مرد را بر سر كوه صفا و زن را بر سر كوه مروه بردند تا بينندكان را عبرت باشد و آن دو كوه بنام ايشان مشهور كشت بعضى كويند صفا و مروه نام آن دو كوه است و نام آن مرواساف و آن زن نايله بود باىّ تقدير در كلام حضرت قدير ذكر صفا و مروه بسيار آمده من‌جمله إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ و منى در يك فرسخى و عرفات در دو فرسخى و مشعر الحرام و مسجد خيف همكى سمت مشرق كعبه واقع است بروايتى حضرت آدم ع در كوه قبيس مدفونست و حضرت صالح در شهر آسوده و اسماعيل ع و هاجر ع در مسجد الحرام غنوده‌اند جمعى از صحابه و پسران حضرت رسول ص كه بقولى از خديجه بوده و ابو طالب ع و خديجه ع در مقبرهء مكّه آسوده‌اند آورده‌اند كه ابو سعيد جبائى قرمطى در عهد مقتدر عبّاسى در سنهء سيصد و ده هجرى در مكّهء معظّمه بوقت حاجّ با حجّاج و غيره جنكى عظيم و قتلى وافر نمود چنان كه چاه زمزم از مقتولان انباشته شد و در طواف‌كاه سه هزار نفر بلكه بيشتر بقتل رسيدند و لشكريان اهانت فراوان باهل حرم رسانيدند و ابو سعيد حجر الاسود را كنده همراه برد و لوازم خوارى آن سنك‌دل بحجر الاسود بجاى آورد كويند بر سر چاه بيت الخلاء انداخت و مدّت بيست سال آن عزيز كرده را خوار ساخت آخرالامر در سنهء سيصد و سى و نه هجرى بسى هزار دينار به وكلاى مطيع عبّاسى فروخت و الحق طرفه آتش فسق و فساد و جور و عناد آن بدنهاد افروخت مطيع حجر الاسود را به كعبه فرستاد و در مقام خويش نهاد تا حال از شرّ شياطين مصون و از دست جور ملاعين بيرونست حفظهما اللّه تعالى الى يوم الموعود من شرّ كلّ مطرود بمحمّد و إله المحمود راقم مدّت سه ماه و چند روز در آن مقام محمود بوده و شرف زيارت و مناسك حجّ بيت اللّه الحرام حاصل نموده و بصحبت جمعى رسيده و شرفاى آن ديار را ديده قرب پنجاه خانه شيعه اماميّه در آنجا سكونت دارند و حنفىمذهب و مالكى و حنبلى نيز بسيارند و فرقهء شافعى در كمال اقتدارند و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين ذكر مكّارى بتشديد كاف عربى نام محلّى است در ملك روس سالى يك‌بار مردم بسيار از هر فرقه و هر ديار تجّار و معامله كار در آنجا جمع مىشوند و دادوستد مىكنند چندين كرور مال و متاع از هر بقاع در آنجا بيع و شرى مىشود كويند آن محل در كنار دريا واقع شده است ذكر مكلّا بر وزن معلّا بندريست از بنادر حضرموت طرف مشرقش دريا و طرف مغرب و شمالش كوه و جنوبش صحراست